Main Page  »  Views
View Article  लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा स्रष्टाहरुको भूमिका

Literates' role in the current democratic movement
Nandakrishna Joshi, a popular poet (in Lalitpur custody)


 नन्दकृष्ण जोशी  (प्रसिद्द देउडा गायक
)
बिशेष लेख

 नारायणहिटी भन्दा प्यारो गाउ“को झोपडी ।
राजा धेरै मोटाभए जनतालाई कोपरी ।।

वि सं २०५८ साल जेठ १९ गते शुक्रवारको राती शाह वंशको इतिहासमा मात्र नभएर नेपाली राजनीतिको एक महत्वपूर्ण पाटो मानिएको नारायणहिटी दरवारमा कहिल्यै भुल्न नसकिने अकल्पनीय घटना भयो। त्यो घटनाले एउटा राजवंशको २३५ वर्षपुरानो इतिहासको अन्त्य भयो।त्यसबेला नेपाली कांग्रेसका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइराला देशको प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो भने नेकपा एमालेका महासचिव माघवकुमार नेपाल प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता। संसदीय व्यवस्थामा विधायीका नै सर्वोच्च निकाय रहने प्रजातान्त्रिक सिद्धान्त अनुरुप सो हत्याकाण्डको छानविन केवल संसदले गर्नुपथ्र्यो। त्यतिमात्र नभएर त्यसपछिको नेपालको भूमिमा राजा बनाउने कि, विकल्प सोच्ने भन्ने गहनतम विषयमा जनताको सर्वोच्च निकाय सिंहदरवार स्थित विधायीकामा जनताका प्रतिनिधि २०५ जना सांसदका बीच छलफल हुनु जरुरी थियो। बहुदलीय व्यवस्थाको १२ र १४ वर्षे उमेरमा भएका केही गल्ति मध्ये हाम्रा देशका राजनेताहरुबाट मात्र नभएर सम्पूर्ण जनप्रतिनिधिहरुबाट पनि इतिहासमा भुल्नै नसकिने भूल भएको थियो, अहिले महसूस गरिदैछ।   more »

View Article  'सम्भावनावाद ' ले बिगारेको नेपाल
Nepal destroyed by the probablitism
Ganga prasad Chaudhary, leftist intellectual
गंगा प्रसाद चौधरी
 विचार / विवेचना

उन्नाइसौं शताब्दीको उत्तर्रार्धतिर फ्रान्समा समाजवादी आन्दोलनभित्र एउटा विचारधाराको अन्तप्रवेश भयो। यस विचारधाराले हरेक वस्तु  घटना-परिघटनाका र्सजकहरुमा समान सम्भावनाको खोज शुरु गर्‍यो। यसो झट्ट सुन्दा कर्णप्रिय लाग्ने तर यसको परिणाम समाजका लागि घातक हुने गर्छ। कुनै पनि स्थान, समयका सामाजिक- राजनीतिक सतह र घटना-परिघटना भित्रका अन्तवस्तु-सारतत्वलाई पूर्णतः निषेध गरी सतहीकरण निम्त्याउनु यस विचारधाराको प्रमुख विशेषता हो। यस विचारधाराले विषयवस्तुको, चरित्रगत विशेषतालाई , प्रकृतिगत प्रस्तावनालाई पूर्णतः निषेध गर्छ। किनकि यसले विषयवस्तुका प्रकृतिगत (चरित्रगत) विशेषतासंग मेल नखोने प्रतिकूल सम्भावनाहरु माथि जोड दिन्छ। जस्तो किः विरालोले दुध खान हुंदैन, र्सपले रमेशलाई टोक्न हुंदैनथ्यो ,.........आदि,  इत्यादि। यसरी यसले हरेक अवसरभित्र हरेक सम्भावनाको खोज गरी , विष्य-वस्तु (घटना-परिघटना) भित्रका अन्तरवस्तु (सारतत्व)लाई निषेध गरी, त्यस आधारमा नै सैद्धान्तिक प्रस्तावना ,कार्यक्रम, कार्यनीतिको निरुपण गर्ने हुनाले नै यस विचारधारालाई सम्भावनावाद (Possibilisme)  भनिएको हो र, यसकारण यो एउटा नितान्त अवसरवादी (संशोधनवादी) विचारधारा हो। 'सम्भावनावाद'का प्रणेता ब्रूस, मालों थिए। सन् १८८२ मा सम्भावनावादीहरुका कारण फ्रान्सेली मजदूर पार्टीको विभाजन भयो।

सम्भावनावादको प्रत्यक्ष सम्वन्ध कम्युनिष्ट आन्दोलनसंग गांसिएको हुनाले यसको प्रस्फुटन पनि त्यसबेला मात्र हुन्छ, जब समाजवादी संगठन पूर्णतः अवसरवादमा पतन हुन्छ, त्यसबेला पनि सम्भावनावादको प्रार्दुभाव हुन्छ। फ्रान्समा १३५ वर्षपहिले सम्भावनावादको त्यसबेला प्रादुर्भाव भयो, जब पेरिस कम्युन असफल भयो। प्रारम्भदेखि नै संशोधनवादले आच्छादिन नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनमा सम्भावनावादले घरजम गर्नु स्वाभाविक भएपनि यसले आफ्नो निकृष्ट रुप त्यसबेला देखायो, जब वर्ग संर्घषले आफ्नो उच्चतम रुप-विद्रोहमार्फत धारण गर्‍यो।   more »
View Article  प्रचन्डको ताजा अन्तर्वार्ता कान्तिपूरमा
संविधानसभा कम्युनिस्टहरूको माग होइन, पूँजीपतिहरूले धेरै पहिल्यैदेखि स्थापित गरेको लोकतान्त्रिक विधि हो । जनताले धेरै दुःख नपाउन् भनेर हामीले यो नीति बनाएका हौं । दरबारिया सामन्ती अभिजात वर्गका मानिस जानीबुझिकन हाम्रो यो नीतिलाई ट्याक्टिस मात्र हो भन्छन् । अर्कातिर विदेशी तागत, मुख्यतः अमेरिकी साम्राज्यवादलाई सबभन्दा बढी डर माओवादी आन्दोलन भएको छ । अन्तवार्ताका बाकी अंश पाइन्छ।
View Article  पूजापाठ र भोजमा व्यस्त राजा
The king is busy in the worship while the country is burning
Anuradha Paudel

काठमाडौ, माघ २१
अनुराधा पौडेल, फ्रान्स


विचार /विवेचना
अरु देशमा प्रसासन तथा राजनीतिलाई धर्मबाट विल्कुल अलग राखिन्छ। जस्तो कि फ्रान्समा क्रिश्मसको दिन प्रधानमन्त्री दोमिनिक दोभिल पां चर्चमा थिए। तर उनको साथमा सूरक्षा गार्ड थिएन। उनी सर्वसाधारण नागरिकहरुसंग बसिरहेका थिए। म आफै उनको सिटको ठीक अघिल्लो ठाउमा बसेको रहेको छु भन्ने कुरा निकै पछि चाल पाएको थिए। चुपचाप पादरीको स्तुतीगानमा सरीक भैरहेका उनको न त कुनै पत्रकारले तस्विर खिचेर प्रचार प्रसार गर्यो न त उनी चर्चमा गए भनेर कसैले टीका टिप्पणी गर्यो। न त उनले त्यहा बेकसुरको भाषण ठोके। फ्रान्समा प्रसासन र धर्मलाई विलकूल अलग गरिएको छ। यस्ता कार्यक्रममा प्रसासनिक तथा राजनीतिज्ञहरु सरिक हुन पाउछन् तर तिनले राज्यले दिएको सुविधा र राज्यका तर्फबाट भाग लिन  पाउन्नन । यतिसम्म की अरु दिन विजुलीको बेगमा गाडीमा दगुर्ने प्रधानमन्त्रीले त्यतिबेला सुरक्षा गार्डहरुलाई समेत प्रयोग गर्न नपाउने रहेछन्।   more »
View Article  अमेरिकी राष्ट्रपतिको हुकार
अमेरिकी राष्ट्रपतिको हुकार कान्तिपूर दैनिकमा
बिश्वभरिको प्रजातन्त्रको ठेकेदार ठान्ने अमेरिकाका राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुसको धारणामा बिश्व कुन कुन मुलुकमा प्रजातन्त्र रहेनछ एक पटक फेरि पढ्ने हो कि।


View Article  माघ १९ बारे डा.बाबुराम भट्टराइ
राजाको प्रत्यक्ष शासनका एक वर्ष



 डा. बाबुराम भट्टराइ

आज माघ १९ गते राजा ज्ञानेन्द्रले आफूलाई मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष घोषणा गरेको वर्षदिन पूरा हुदैछ। त्यसैले कतिपयले यो एक वर्षाई राजाले प्रत्यक्ष शासन गरेको एक वर्षमानेर सोहीअनुसार मूल्याङ्कन गर्ने जमर्को गर्नेछन्। तर हाम्रो विचारमा त्यो सही होइन। वास्तवमा माघ १९ गते असोज १८ को पछिल्लो कडी थियो र ती दुवै जेठ १९ गतेका निरन्तरता मात्र थिए। त्यसैले २०५८ जेठ १९ को नारायणहिटी हत्याकाण्डदेखिको घटनाक्रमसंग जोडेर मात्र गत एक वर्षो मूल्याङ्कन गर्नु सही, वैज्ञानिक र वस्तुवादी हुन्छ। अझ गहिराइमा गएर विश्लेषण गर्दा गत २ सय ३७ वर्षो केन्द्रीय सामन्ती राजतन्त्रात्मक राज्यसत्ताको इतिहासको निरन्तरतामा नै नारायणहिटी हत्याकाण्ड र त्यसपछिको पौने पाच वर्षाई बुझनु र विश्लेषण गर्नु उपयुक्त हुन्छ।   more »
View Article  माघ १९ बारे एमाले महासचिव माधव कुमार नेपाल
प्रत्यक्ष शासनका एक बर्ष

माधवकुमार नेपाल, महासचिव नेकपा (एमाले )

संवाद र सहमतिका आधारमा संकटको समाधान खोज्ने दलहरूको प्रयासमाथि प्रहार गरेर राजा ज्ञानेन्द्रले सैन्यशक्तिको आडमा प्रत्यक्ष शासन सुरु गरेको एक वर्ष पुगेको छ। ०४६ को ऐतिहासिक जनआन्दोलनको भावना र संविधान पूर्णतः उल्लंघन गर्दै माघ १९ गतेको सत्तापलट प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको इतिहासमा ०१७ साल पुस १ गतेको कालो दिनलाई स्मरण गराउने तानाशाही कदम थियो।    more »
This Month
February 2006
Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28
Year Archive